Over wat nodig is, wat jij kunt dragen en waar je grens ligt
Anne vertelde me over een dag met vriendinnen.
Zo’n dag waar je naar uitkijkt: samen op pad, lachen, even weg uit het gewone ritme.
Ze begonnen ontspannen. Een kop koffie, wat plannen voor de dag.
Maar gaandeweg kwam er vaart in.
Nog even hierlangs. Dat winkeltje ook nog. Zullen we dit straks doen? En daarna dat?
Anne merkte dat ze het tempo niet meer bijhield.
Niet dat ze het niet wilde, maar haar lichaam begon te protesteren.
Pijn in haar rug en een opgejaagd gevoel.
Ze zei er niets van.
Ging mee. Paste zich aan.
Zoals ze dat zo vaak doet.
Pas ’s avonds, thuis op de bank, viel het kwartje.
“Het was wel leuk,” zei ze.
“Maar toch ook weer niet want mijn rug doet pijn en m’n hoofd is te druk.
En dat heb ik eigenlijk de hele dag genegeerd.”
Die woorden bleven bij me hangen.
Want dit gebeurt vaker dan we denken.
Dat we voelen dat iets ons niet goed doet, en toch doorgaan.
Omdat het gezellig is. Omdat het logisch is. Omdat we niemand willen teleurstellen.
En dan rijst de vraag die hier onder ligt:
naar welk geluid luisteren we eigenlijk?
We zijn goed geworden in luisteren naar de buitenwereld.
Naar wat gevraagd wordt.
Naar wat anderen nodig hebben.
Naar wat logisch, gezellig of behulpzaam lijkt.
Maar luisteren we ook ‘naar binnen’?
Luisteren naar innerlijke wijsheid
In de Benedictijnse traditie bestaat een oud beeld dat verrassend actueel is:
luisteren met de oren van je hart.
Het verwijst naar een manier van luisteren die verder gaat dan horen alleen.
Een luisteren dat openstaat voor wat van buiten tot je komt,
en tegelijk afgestemd blijft op wat van binnen klinkt.
Luisterbereidheid gaat dus niet alleen over jezelf.
Het gaat ook over openstaan voor je omgeving. Voor inspiratie, feedback en correctie,
voor het appèl van anderen en van het grotere geheel.
Luisteren is altijd relationeel.
Wat nodig is – en wat jij kunt dragen
Maar — en dat is een belangrijk onderscheid —
wat anderen van je vragen,
is niet automatisch wat jij kunt of moet doen.
Wat nodig is in een situatie,
hoeft niet altijd door jou gedaan te worden.
Niet jij alleen.
Niet nu.
Niet ten koste van jezelf.
Daar ontstaat het spanningsveld.
Niet tussen jou en de ander,
maar tussen horen en beamen.
We halen die twee vaak door elkaar.
Zeker wie zorgzaam is, betrokken en loyaal,
neemt wat nodig is al snel op zichzelf.
Maar luisterbereidheid betekent niet:
- alles op je nemen
- alles oplossen
- altijd beschikbaar zijn
Het betekent: het appèl serieus nemen zonder jezelf te verliezen.
Luisterbereidheid als innerlijke instemming
In Benedictijnse zin heet dit obedientia.
Dat woord wordt vaak vertaald als gehoorzaamheid,
maar het betekent in de kern iets anders: luisterbereidheid.
Geen blinde gehoorzaamheid.
Geen kadaverdiscipline.
Maar een vrije, aandachtige afstemming.
Je luistert naar wat van buiten tot je komt:
- de vraag
- de situatie
- de nood
- het geheel
En je luistert tegelijk naar wat van binnen klinkt:
- je lichaam
- je hart
- je geweten
- je draagkracht
Tussen die twee ontstaat de vraag:
kan ik hier innerlijk ja op zeggen?
Niet: heb ik hier eigenlijk wel zin in?
Maar: kan ik en wil ik hierin meegaan, in vrijheid, kan en wil ik het beamen als een passende respons
voor mij, voor de ander en voor het geheel?
Soms betekent dat: ja zeggen,
ook als het niet je voorkeur heeft.
Soms betekent het: nee zeggen,
ook als dat ongemakkelijk is.
En soms betekent het: erkennen dat iets nodig is,
maar dat jij niet degene bent die het moet doen,
of niet op dit moment.
Luisterbereidheid is dan geen plicht,
maar innerlijke instemming.
Geen moeten,
maar een respons die van binnen klopt.
Luisteren naar je lichaam, je hart en de ander
Luisteren met de oren van je hart
betekent dat je je niet afsluit voor de ander,
maar jezelf ook niet negeert.
In het nieuwe traject van Voedsel voor de Ziel, Ankerpunten van rust – kloosterwijsheid voor het leven van alledag
oefenen we precies dit soort luisteren.
Niet in grote morele besluiten,
maar in het gewone leven.
Eerdere deelnemers verwoorden dat bijvoorbeeld zo:
- “De woorden die ik hier kreeg, gaven taal aan wat ik innerlijk al wist.”
- “Ik ben milder geworden voor mezelf en dat werkt door in mijn relaties.”
- “De rust bleef niet in het klooster, maar ging met me mee naar huis.”
- “Ik blijf geraakt door wat er om me heen gebeurt, maar word er minder in meegezogen”.
Het zijn geen spectaculaire veranderingen.
Maar het zijn wel verschuivingen die maken
dat je niet steeds over je eigen grens gaat,
en tegelijk betrokken blijft op de ander.
Luisteren oefenen in het dagelijks leven
Anne ontdekte dat ze die dag niet hoefde te leren om meer tempo te maken.
Maar om eerder te luisteren.
Niet naar iedereen tegelijk.
Maar naar dat ene, stille geluid
dat haar lichaam al lang liet horen.
Misschien herken jij dat ook.
Dat je te laat merkt dat iets te veel was.
Dat je pas achteraf voelt wat het met je deed.
Dan is de uitnodiging niet om jezelf te veroordelen,
maar om je luisterbereidheid te oefenen.
Niet alleen: wat verwachten anderen van mij?
En ook niet alleen: wat wil ik zelf?
Maar:
wat vraagt deze situatie —
en wat kan ik daarin beantwoorden
op een manier die ik innerlijk kan beamen?
Luisteren met de oren van je hart
is geen techniek en geen truc.
Het is een houding die je kunt oefenen,
in kleine stappen, midden in het dagelijks leven.
Luisteren met aandacht en grenzen
In Ankerpunten van rust – kloosterwijsheid voor het leven van alledag
staan we in een tijdsbestek van vijf weken stil bij thema’s als deze.
In een kleine groep, met twee dagen in Klooster Nieuw Sion
en twee online ontmoetingen tussendoor,
oefenen we in luisteren:
- naar het leven
- naar je lichaam
- naar wat jou werkelijk goed doet
Niet om perfecte antwoorden te vinden,
maar om rust te laten wortelen
en om respons te geven op een manier die klopt
voor jou, voor de ander en voor het geheel.
→ Lees HIER meer over Ankerpunten van rust – kloosterwijsheid voor het leven van alledag
Over mij
Ik ben Toke Elshof, doctor in de praktische theologie, met meer dan 40 jaar ervaring als pastor, geestelijk verzorger en docent/onderzoeker. In 2024 startte ik Voedsel voor de Ziel, waar ik mensen begeleid individueel en in groepen, vanuit passie voor zingeving, spiritualiteit en geloof.
Lees HIER meer over mij.
EEN RETRAITE MET IMPACT
De netto-opbrengsten van Voedsel voor de Ziel gaan volledig naar de Kalasi-scholen in de Democratische Republiek Congo, die kinderen onderwijs en kansen bieden voor de toekomst.
Neem een kijkje op mijn website! Klik hier.
Reactie plaatsen
Reacties