Over omvorming, zachtheid en de moed om terug te keren
Het verhaal van de drie bomen
Ik werd geraakt door een verhaal dat iemand me stuurde.
Het is een klein verhaal, maar het raakt aan iets groots: conversio morum — de Benedictijnse oefenweg van omvorming, van elke dag opnieuw beginnen.
“Gisteren was ik in het bos,” zo schreef ze, “op zoek naar drie bomen.
Drie bomen die ik gekend had. Drie bomen die alle drie een tak hadden verloren.
Drie bomen, die daar alle drie op een andere manier mee om waren gegaan.”
Vandaag had zij ze gevonden.
De eerste boom was klein gebleven. Elk voorjaar, als de zon hem uitnodigde om te groeien, zei hij:
“Dat kan ik niet, want ik mis een tak.”
De tweede boom was geschrokken van de pijn en had snel besloten om het verlies te vergeten.
De derde boom had ook pijn gehad. Had gerouwd. En het eerste voorjaar dat de zon hem uitnodigde om te groeien, had hij gezegd: “Dit jaar niet.”
Maar de zon kwam het jaar daarop terug.
Nu zei de boom: “Ja zon, verwarm mij, opdat ik mijn wond kan verwarmen.
Mijn wond heeft warmte nodig, opdat hij weet dat hij erbij hoort.”
En in het derde jaar sprak de boom:
“Ja zon, laat mij groeien, want er is nog zoveel te groeien.”
Na wat zoeken vond ze de drie bomen opnieuw terug.
De eerste boom was klein gebleven. De plek van de wond was het hoogste punt van de boom geworden.
De tweede boom was geen boom meer: een voorjaarsstorm had hem doen omwaaien.
De derde boom was het moeilijkst te vinden, omdat hij zo groot en sterk was geworden.
Maar gelukkig kon ze hem herkennen aan de dichtgegroeide wond die vol trots in het zonlicht stond.”
Ik bleef er nog lang over nadenken.
Omdat ik in die drie bomen iets heel menselijks herken.
Niet alleen in hoe we omgaan met verlies of pijn, maar ook in hoe we omgaan met onszelf.
Drie manieren om met pijn om te gaan
Soms blijven we klein.
Niet omdat we niet willen leven, maar omdat iets in ons zegt:
“Het kan niet meer zoals het was.”
En dan wordt de wond het hoogste punt van ons bestaan.
Alles draait eromheen.
Soms doen we alsof het er niet is.
We schrikken van de pijn en besluiten snel: door.
Niet voelen. Niet stilstaan. Niet te veel.
En dat kan een tijdlang zelfs werken. Als een vorm van overleven.
Totdat een storm laat zien dat vergeten niet hetzelfde is als verwerken.
En soms gebeurt er iets anders.
We rouwen.
We erkennen de pijn.
En we zeggen: “Dit jaar niet.”
Niet omdat we weigeren te leven, maar omdat we voelen: ik heb tijd nodig.
Warmte. Aandacht. Zacht worden om de wond heen.
Dat is geen zwakte. Dat is wijsheid.
Conversio morum: omvorming als levensweg
In de Benedictijnse traditie bestaat een woord dat bij deze beweging past: conversio morum.
Het wordt wel vertaald als “bekering”, maar het betekent iets subtielers: omvorming.
Een levenslange oefenweg waarin je telkens opnieuw mag terugkeren naar wat leven geeft.
Niet één groot besluit.
Niet een moment waarop alles helder wordt.
Maar een dagelijkse beweging.
- van verharden naar verzachten
- van vluchten naar blijven
- van jezelf verliezen naar thuiskomen
- van ‘moeten’ naar ‘mogen’
- van oordeel naar mildheid
Conversio morum is geen prestatie. Het is een weg waarop je steeds opnieuw kunt beginnen.
En misschien is dat wel de meest bevrijdende gedachte.
Beginnen. Elke dag opnieuw
Er wordt wel eens gezegd dat de Benedictijnse leefregel een levensregel voor beginners is.
Dat klinkt misschien alsof er dan ook een regel voor gevorderden zou bestaan.
Alsof je, na verloop van tijd, “klaar” bent. Alsof je de les hebt geleerd, het diploma hebt gehaald, en verder kunt.
Maar zo werkt het niet. Dat het een regel voor beginners is, betekent iets anders: iedereen is beginner.
Elke dag opnieuw.
Elke dag biedt een nieuwe kans om weer te beginnen.
Om je opnieuw te laten vormen.
Om liefdevoller te leven.
Eenvoudiger. Waarachtiger.
Niet omdat je tekortschiet, maar omdat mens-zijn een bewegend bestaan is.
Soms begin je opnieuw met een goed voornemen. En soms begin je opnieuw met alleen maar deze ene zin:
“Vandaag wil ik er weer bij zijn.”
Warmte voor de wond
“Mijn wond heeft warmte nodig, opdat hij weet dat hij erbij hoort.”
Die zin raakte me.
Omdat we zo vaak proberen onze wonden te negeren.
Of te verbeteren. Of er zo snel mogelijk van af te zijn.
Maar wat als omvorming niet begint met oplossen, maar met verwarmen?
Met aandacht geven aan wat pijn doet. Niet om erin te blijven hangen, maar om te erkennen: dit hoort bij mijn leven. Dit is gebeurd. En ik mag ermee leren leven, zonder dat het mij definieert.
Dan verandert er iets. Niet spectaculair. Maar wezenlijk.
Want wie warmte geeft aan de wond, kan ook weer ruimte voelen om te groeien.
Ankerpunten van rust: niet alles oplossen, wel elke dag de tijd nemen
In het traject Ankerpunten van rust – kloosterwijsheid voor het leven van alledag oefenen we precies in deze beweging.
En meteen ook dit:
je vragen worden niet “zomaar opgelost” in vijf weken.
Je leven wordt niet ineens overzichtelijk.
En je geschiedenis verdwijnt niet.
Wat wél gebeurt, is dat je ondersteund wordt om elke dag tijd te nemen.
Een ankerpunt van rust.
Niet als truc. Maar als oefenplek.
Zodat je:
- je eigen kracht weer op het spoor kunt komen
- je eigen weg kunt gaan onderscheiden
- en elke dag opnieuw kunt beginnen
Conversio morum in het klein:
niet één grote omkeer,
maar een dagelijkse terugkeer.
Een deelnemer verwoordde het eens zo:
“De rust bleef niet in het klooster, maar ging met me mee naar huis.”
Dat is waar het mij om gaat.
Niet om een perfecte versie van jezelf,
maar om een leven dat meer klopt.
Een uitnodiging
Misschien herken jij iets van die drie bomen.
Misschien ben jij ergens klein gebleven, omdat je iets mist.
Misschien ben je ergens hard gaan rennen om niet te hoeven voelen.
Of misschien ben je bezig met die andere beweging:
warmte geven aan wat pijn doet, zodat je weer kunt groeien.
Als je voelt dat je daarin ondersteund wilt worden en met anderen wilt delen,
dan is Ankerpunten van Rust een plek om te oefenen.
Niet met grote woorden. Maar met kleine ankers. Elke dag opnieuw.
Lees HIER meer over Ankerpunten van rust – kloosterwijsheid voor het leven van alledag
Over mij
Ik ben Toke Elshof, doctor in de praktische theologie, met meer dan 40 jaar ervaring als pastor, geestelijk verzorger en docent/onderzoeker. In 2024 startte ik Voedsel voor de Ziel, waar ik mensen begeleid individueel en in groepen, vanuit passie voor zingeving, spiritualiteit en geloof.
Lees HIER meer over mij.
EEN RETRAITE MET IMPACT
De netto-opbrengsten van Voedsel voor de Ziel gaan volledig naar de Kalasi-scholen in de Democratische Republiek Congo, die kinderen onderwijs en kansen bieden voor de toekomst.
Neem HIER een kijkje op mijn website!
Reactie plaatsen
Reacties